İstanbul Finans Merkezinde Faaliyet Gösteren Firmalara Sağlanan Vergi Avantajları
7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu (İFM) 22.06.2022 tarihli Resmi Gazete’deyayımlanmıştır. Kanunun amacı, “Türkiye Cumhuriyeti’nin finansal rekabet gücünü uluslararası alanda artırmak, finansal piyasalar ile ürün ve hizmetlerin gelişmesine ve derinleşmesine katkıda bulunmak, uluslararası finans ve sermaye piyasalarına entegrasyonu güçlendirmek ve bu sayede İstanbul Finans Merkezinin önde gelen küresel finans merkezlerinden biri olmasını sağlamak” olarak ifade edilmiştir.
Bu kapsamda finans merkezinde gerçekleştirilen faaliyetlere yönelik katılımcı firmalara bazı teşvik, indirim, istisna ve muafiyetler tanınmıştır. Katılımcı ifadesi Kanunda, “katılımcı belgesi alarak ofis alanında faaliyet gösterecek gerçek ve tüzel kişileri, bunların şubeleri ile temsilciliklerini, adi ortaklıkları, irtibat bürolarını, bölgesel
yönetim merkezlerini ve ulusal varlık fonları” olarak tanımlanmış olup ofis alanı dışındaki faaliyetlerde söz konusu avantajlardan yararlanılması mümkün değildir.
1. Katılımcı Olarak Öncelik Verilecek Faaliyetler
Katılımcı belgesi İFM yönetici şirketi tarafından verilmektedir. Katılımcı süreçlerine ilişkin detaylar 07.07.2023 tarih ve 32241 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İstanbul Finans Merkezi Yönetmeliğinde açıklanmıştır.
Buna göre katılımcı belgesi için yapılan başvurularda;
a) Yönetmelik kapsamındaki finansal faaliyetlere ilişkin hizmet ve işlemler,
b) Başta kıymetli metal ve madenler olmak üzere uluslararası ticarete konu olabilecek her türlü emtiaya ilişkin deniz, hava, kara ve demiryolu taşımacılığı, gümrük ve lojistik hizmeti, organize piyasalarda emtia ticareti ve saklama hizmeti ve bu emtialarla ilgili finansal danışmanlık hizmeti,
c) Finansal faaliyetlere yönelik destek ve yardımcı mahiyette denetim, muhasebe, derecelendirme, değerleme, elektronik altyapı ve yazılım, telekomünikasyon, medya, fikri ve sınai mülkiyet ile hukuki danışmanlık ve benzeri hizmetler,
ç) Enerji ve altyapı başta olmak üzere katma değeri yüksek sektörler ile bunların herhangi bir veya birden fazla bölümü, sağlık ve sağlık teknolojileri, tarım ve tarım teknolojileri, yapay zeka ve benzeri alanlar ile bu alanlara yatırım yapma ve finanse etme hizmetleri,
d) Tüzel kişilerin yatırım ve yönetim stratejilerini oluşturan ve/veya bu şirketlerin finansal operasyonlarını gerçekleştirmek üzere şirket içinde veya ayrı bir tüzel kişilik olarak kurulan bölgesel hazine ve finansal yönetim operasyonları,
e) Yeşil finans ve sürdürülebilir finans ile uluslararası ticareti destekleyici finansal hizmetler,
f) İFM’nin stratejik öncelikleri ile uyumlu olan finansal hizmetler veya finans sektörünü destekleyici diğer faaliyetler,
2. Katılımcılara Sağlanan Vergi ve Personel Avantajları
İFM’de faaliyet gösteren katılımcılara İFM Kanunu ile Kurumlar Vergisi Kanununda ayrı ayrı bazı vergi ve personel teşvikleri düzenlenmiştir.
2.1. İFM Kanununda Yer Alan Avantajlar
İFM Kanununa göre İFM ofislerinde faaliyet gösteren katılımcı firmalara sağlanan avantajlar aşağıda açıklanmıştır:
i. Finansal Hizmet İhracına İlişkin İndirim
Katılımcı belgesi almış finansal kuruluşlar tarafından İFM’de gerçekleştirilen finansal hizmet ihracatı niteliğindeki faaliyetler kapsamında elde edilen kazançların %75’i kurumlar vergisi matrahının tespitinde, kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından indirilir.
2022 ila 2031 yılları vergilendirme dönemlerine ait kurum kazançları için bu oran %100 olarak uygulanır.
Dolayısıyla finansal hizmet ihracı ile iştigal eden katılımcıların bu faaliyetten elde ettikleri kazançları beyanname üzerinden indirim konusu yapılabilecektir.
İFM Kanununda göre katılımcı belgesi alarak finansal faaliyet gösteren kuruluşların yurt dışında yerleşik kişilere sundukları finansal hizmetler, hizmetten nihai olarak yurt dışında faydalanılması koşuluyla, finansal hizmet ihracatı olarak değerlendirilir.
Finansal faaliyetler ise;
- 20/2/1930 tarihli ve 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun,
- 28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu,
- 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu,
- 23/2/2006 tarihli ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu,
- 3/6/2007 tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu,
- 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu,
- 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu,
- 20/6/2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun,
kapsamında belirtilen faaliyetler, hizmetler ve işlemlerdir.
ii. BSMV İstisnası
İFM Kanunu kapsamında finansal hizmet ihracatı niteliğindeki işlemler ile bu işlemler nedeniyle lehe alınan paralara ilişkin BSMV istisnası getirilmiştir.
iii. Damga Vergisi ve Harç İstisnası
Finansal hizmet ihracı niteliğindeki faaliyetlere ilişkin işlemler her türlü harçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden istisnadır.
Ayrıca İFM’de yer alan taşınmazların kiralanması işlemlerinde harç ve damga vergisi uygulanır. Bu istisna sadece ofis alanları ile sınırlı değil, tüm İFM alanı için geçerlidir.
Ayrıca katılımcı belgesi almış finansal kuruluşların İFM’de bulunan merkez ve şubelerinden, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken finansal faaliyet harçları, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren beş yıl süreyle alınmaz.
iv. Çalışanlara Yönelik Avantajlar
İFM’de çalışmaya başlayacak kişinin yurtdışında en az beş yıl meslek tecrübesi varsa elde ettiği ücretin %60’ı, en az on yıl mesleki tecrübesi var ise %80’i gelir vergisinden istisna olacaktır. Bu istisnanın uygulanması için çalışanın İFM’de çalışmaya başlamadan önceki üç yılında Türkiye’de çalışmamış olması gerekmektedir.
Diğer taraftan Kanunun 6/4 maddesine göre söz konusu avantajlar en az üç ülkede aktif olarak faaliyet gösteren katılımcıların bölgesel hazine ve finansal yönetim merkezleri hakkında da uygulanır.
v. Yabancı Para Cinsinden Defter Tutma İmkanı
İFM Kanununda yer alan yetkiye istinaden 26.09.2024 tarih ve 32674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 569 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile İstanbul Finans Merkezinde (İFM) faaliyet gösteren katılımcıların şartları sağlamaları durumunda yabancı para cinsinden defter tutabilmeleri ve belge düzenleyebilmelerine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Konuyla ilgili detaylar sirkülerimizde yer almaktadır.
vi. Yabancı Personel İstihdamı
İFM’de faaliyet gösterecek katılımcılar ile en az üç ülkede aktif olarak faaliyet gösteren katılımcıların bölgesel hazine ve finansal yönetim merkezleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 28/7/2016 tarihli ve 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca düzenlenen çalışma izni ile yabancı uyruklu personel çalıştırabileceklerdir.
2.2. Kurumlar Vergisi Kanununda Yer Alan İndirim
İFM Kanununda yer alan yukarıdaki avantajların yanında 7421 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına eklenen (i) bendi ile İstanbul Finans Merkezi Kanunu hükümlerine göre katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyette bulunan kurumların, münhasıran bu faaliyet kapsamında yurt dışından satın alınan malları Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satmalarından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık etmelerinden sağladıkları kazancın %50’sinin beyan edilen kurum kazancından indirilebileceği hüküm altına alınmıştır.
Görüldüğü üzere söz konusu indirimin uygulanması için finansal faaliyet yürütülmesi gerekmemektedir. Kurumların söz konusu indirimden yararlanabilmeleri için;
- Katılımcı belgesi almak suretiyle İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyette bulunmaları,
- Kazancın yurt dışından satın aldıkları malları Türkiye’ye getirmeksizin yurt dışında satmalarından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım ve satımlarına aracılık etmelerinden elde edilmiş olması,
- Kazancın, elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmiş olması,
- Aracılık faaliyetine ilişkin malların satıcısı ve alıcısının Türkiye’de olmaması,
Bölge dışında gerçekleştirilen söz konusu faaliyetlerden ya da Bölgedeki diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara ise indirim uygulanması söz konusu olmayacaktır.
İndirimden yararlanan şirket veya şubelere verilen katılımcı belgelerinin bir örneğinin, indirimden faydalanılacak ilk hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresi içerisinde bağlı bulunulan vergi dairesine ibraz edilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, indirime konu edilen kazancın Türkiye’ye transfer edildiğini gösterir tevsik edici belgelerin, indirimden faydalanılan döneme ilişkin beyannamenin verilmesi gereken ayı izleyen ayın sonuna kadar kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesine verilmesi gerekmektedir.
Saygılarımızla,
BİLGENER
