Teknopark Yönetici Şirketleri %3’lük Yatırım Yükümlülüğüne Tabi Mi?
7263 sayılı Kanunun 6’ncı maddesi ile eklenen 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunun Ek Madde 3’ü aynen aşağıdaki gibi hüküm altına alınmıştır.
“1/1/2022 tarihinden itibaren geçici 2 nci madde kapsamında yıllık beyanname üzerinden istisna edilen kazançları tutarı 1.000.000 (2.000.000) Türk lirası ve üzerinde olan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından, bu tutarın yüzde ikisi (üçü) pasifte geçici bir hesaba aktarılır. Bu fıkra kapsamında aktarılması gereken tutar yükümlülüğü, yıllık bazda 20.000.000 (100.000.000) Türk lirası ile sınırlıdır. Bu tutarın, geçici hesabın oluştuğu yılın sonuna kadar Türkiye’de yerleşik girişimcilere yatırım yapmak üzere kurulmuş girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da bu Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan diğer girişimcilere sermaye olarak konulması şarttır. Söz konusu tutarın ilgili yılın sonuna kadar aktarılmaması durumunda, bu Kanun kapsamında yıllık beyanname üzerinden istisna edilen kazançlar tutarının yüzde yirmisi, ilgili yılda yararlanılan gelir ve kurumlar vergisi istisnasına konu edilemez. Bu tutar nedeniyle zamanında alınmayan vergiler vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın tarh edilir. Cumhurbaşkanı bu fıkrada yer alan tutar ve oranları birlikte ya da ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye, beş katına kadar artırmaya yetkilidir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.”
Söz konusu bu yükümlülüğün Teknopark Yönetici Şirketleri kapsayıp kapsamadığı hususunda tereddüt olmuştur. İlk etapta Maddenin lafzına bakıldığında, Yönetici Şirketlerin kurumlar vergisi mükellefi olduğu ve geçici 2’nci maddede kazançları istisna olduğu, bu sebeple yatırım yükümlülüklerinin bulunduğu söylenebilir. Ancak bunun daha geniş bir çerçevede değerlendirmesi gerektiği düşüncesindeyim. Aşağıdaki hukuki dayanaklar sebebiyle Yönetici Şirketlerin bu yükümlülüğe tabi olmadığını değerlendirmekteyim.
7263 sayılı Kanunun 6’ncı madde gerekçesinde “Ar-Ge, yenilik ve tasarım faaliyetlerini geliştirmek ve desteklemek amacıyla özel sektörün ayıracağı kaynaklarla sermayeye dayalı mekanizmaların kurulması ve güçlendirilmesi için söz konusu düzenleme yapılmaktadır.” şeklinde ifade yer almaktadır. Ayrıca Kanunun tüm maddelerin ve genel gerekçesine bakıldığında özel sektör ifadesinin birden fazla zikredildiği ve bu ifadenin Yönetici Şirketi kapsamadığı açık bir şekilde görülmektedir. Bu sebeple, yatırım yükümlülüğü kapsamının özel sektörün ayıracağı kaynakların anlaşılması gerektiği, başka bir ifade ile Teknoparkta faaliyette bulunan gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olan girişimcileri kapsadığı açık olduğu değerlendirilmektedir.
Diğer taraftan, 4691 sayılı Kanunun Geçici 2’nci maddesinde, Yönetici şirketlerin bu Kanun uygulaması kapsamında elde ettikleri kazançlar ile Bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu Bölgedeki yazılım, tasarım ve AR-GE faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları 31/12/2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesna olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda, Gelir İdaresi Başkanlığının vermiş olduğu özelgelerde, Yönetici Şirketlerin yürüttüğü Ar-Ge faaliyetlerinin kurumlar vergisinden istisna olmadığı açık olarak ifade edilmiştir. Yani Gelir İdaresi Başkanlığı Geçici 2’nci maddede geçen gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri ifadesinin Yönetici Şirketleri kapsamadığını vermiş olduğu görüşlerle zımnen açıklamıştır. Bu sebeple, 4691 sayılı Kanunun Ek Madde 3’de yer alan “geçici 2 nci madde kapsamında yıllık beyanname üzerinden istisna edilen kazançları tutarı 1.000.000 (2.000.000) Türk lirası ve üzerinde olan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından….” ifadesinin de Yönetici Şirketlerini kapsamadığını kolaylıkla söyleyebiliriz.
Sonuç itibariyle, yukarıda açıklanan hukuki dayanaklar sebebiyle Yönetici Şirketlerin 4691 sayılı Kanunun Ek Madde 3 kapsamında yatırım yükümlülüğünün bulunmadığını değerlendirmekteyim.
